@article {
author = {Amiri, Hosein},
title = {مبانی انسان‌شناختی اخلاق در دیدگاه آیت‌الله مصباح یزدی *},
journal = {معرفت اخلاقی 39 ، بهار و تابستان 1405},
volume = {17},
number = {1},
pages = {91-110},
year  = {2026},
publisher = {Imam Khomeini Educational and Research Institute},
issn = {2008-7160},
eissn = {2980-8634},
doi = {10.22034/marefateakhlagi.2026.5002516},
abstract = {Anthropological foundations have a significant impact on the structure and content of ethical discussions. The more precise these foundations are, the more robust the ethical discussions based on them will be. The aim of the present study is to explain the anthropological foundations of ethics in the view of Ayatollah Miṣbāḥ Yazdī. For this purpose, a descriptive-analytical method has been used. Based on the findings, fifteen anthropological foundations of ethics were identified: the composition of the human being from a material body and an immaterial soul; free will; neediness; purposiveness of the human being; social nature; dignity; a common monotheistic nature (fiṭrah); the capacity for attention; the possibility of the soul’s perfection and descent; longitudinal levels and transversal functions of the soul; inclination toward good and evil; human inclination toward survival, perfection, and pleasure; human perfection through proximity (to God); the motivational role of pleasure; and the efficacy of human effort. According to these findings, it can be concluded that: (1) in ethics, attention must be paid to the primary inclinations of the human being and moral motivations strengthened accordingly; (2) in the process of moral education, human effort should be given special consideration in order to enhance moral responsibility; (3) measures must be taken in ethics for the proper guidance of human inclinations, since their correct guidance helps manifest virtues and prevent vices; (4) given Allāmah Miṣbāh’s view, the appropriate approach in ethics is the theory of proximity to God (Qurb-e Ilāhī), not the theory of moderation (i‘tidāl).},
keywords = {anthropological foundations, ethics, moral education, ‘Allāmah Miṣbāḥ Yazdī, Islamic anthropology, },
title_fa = {مبانی انسان‌شناختی اخلاق در دیدگاه آیت‌الله مصباح یزدی *},
abstract_fa ={مبانی انسان‌شناختی تأثیر قابل توجهی در ساختار و محتوای مباحث اخلاقی دارند. هرچه این مبانی دقیق‌تر باشند، مباحث اخلاقی مبتنی‌بر آن نیز اتقان بیشتری خواهند داشت. هدف پژوهش حاضر تبیین مبانی انسان‌شناختی اخلاق در دیدگاه آیت‌الله مصباح ‌یزدی است. بدین منظور از روش توصیفی ـ تحلیلی استفاده شده است. بر اساس یافته‌ها، 15 مبنای انسان‌شناختی اخلاق شناسایی شد که عبارت‌اند از: ترکیب انسان از بدن مادی و روح مجرد، اختیار، نیازمندی، هدفمندی انسان، اجتماعی بودن، کرامت، فطرت توحیدی مشترک، دارای قدرت توجه، قابلیت تکامل و تنازل نفس، مراتب طولی و شئون عرضی روح، گرایش به امور خیر و شر، گرایش انسان به بقا، کمال و لذت، تکامل انسان با قرب، انگیزه ‌بخش بودن لذت و مؤثر بودن تلاش انسان. طبق این یافته‌ها می‌توان نتیجه گرفت که 1. در اخلاق باید به گرایش‌های اصلی انسان توجه کرده و به تناسب آن انگیزه‌های اخلاقی را تقویت کرد؛ 2. در فرایند تربیت اخلاقی باید تلاش انسان مورد توجه ویژه قرار گیرد تا مسئولیت‌پذیری اخلاقی او افزایش یابد؛ 3. در اخلاق باید تدابیری برای هدایت صحیح گرایشات انسان اتخاذ شود؛ زیرا هدایت صحیح این گرایشات به ظهور فضایل و جلوگیری از بروز رذایل اخلاقی کمک می‌کند؛ 4. با توجه به دیدگاه علامه مصباح ‌یزدی رویکرد مناسب در اخلاق، نظریة قرب الهی است نه نظریة اعتدال.},
keywords_fa = {مبانی انسان‌شناختی ,اخلاق ,تربیت اخلاقی ,علامه مصباح ‌یزدی ,انسان‌شناسی اسلامی ,},
url = {https://marefateakhlagi.nashriyat.ir/node/5002516},
eprint = {https://marefateakhlagi.nashriyat.ir/sites/marefateakhlagi.nashriyat.ir/files/article-files/5002516-1787045831.pdf}
}