مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت اخلاقی 2008-7160 17 2 2027 03 06 تحلیلی از بازنمایی الگوی سلوک اخلاقی درتحقق بینش توحیدی انسان از منظر علامه مصباح 5003016 10.22034/marefateakhlagi.2025.5003016 FA خدیجه نظری 0917611495713652 محمد فولادی وندا دانشیار - گروه جامعه‌شناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000000228217004 Journal Article 2025 10 29 Abstract Undoubtedly, the inseparable connection between ethics and monotheistic vision has always been emphasized in Islamic texts as the main axis of human perfection. Unfortunately, today, the neglect of the two-way and reinforcing relationship between these two categories, both in theory and practice, has become a serious challenge; in such a way that sometimes ethics is promoted without the support of monotheistic vision and sometimes monotheism is promoted without manifestation in moral virtues. Therefore, this research aims to analyze the role of the mutual connection of moral conduct in strengthening human monotheistic vision from the perspective of Allamah Misbah Yazdi. The research method was descriptive-analytical and carried out by library study of his works. The findings indicate that by representing the model of human moral conduct through "self-refining" (including the stages of emptying, analysis, and manifestation), "practical conduct" (including participation, meditation, and calculation), and "existential transformation" (including divine morality, emotional balance, and heart intuition), it leads to strengthening human monotheistic insight. The results showed that this model can be used as a practical roadmap for educational and training programs to deepen monotheistic beliefs. Also, the model's reinforcing feedback cycle guarantees the continuity and excellence of the moral and monotheistic education process. Keywords: Individual ethics, monotheistic insight, Allamah Misbah Yazdi, evolutionary cycle model, self-refining, practical conduct چکیده بدون تردید، پیوند ناگسستنی اخلاق و بینش توحیدی در متون اسلامی همواره به عنوان محور اصلی کمال انسانی مورد تأکید قرار گرفته بود. اما متأسفانه امروزه غفلت از رابطه دوسویه و تقویت کننده این دو مقوله، هم در عرصه نظر و هم در عمل، به چالشی جدی تبدیل شده بود؛ به گونه‌ای که گاه اخلاق بدون پشتوانه بینش توحیدی و گاه توحید بدون تجلی در فضایل اخلاقی تبلیغ می‌گردد. از این رو، این پژوهش با هدف واکاوی نقش پیوند متقابل سلوک اخلاقی در تقویت بینش توحیدی انسان از منظر علامه مصباح یزدی می‌پردازد. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی و با مطالعه کتابخانه‌ای آثار ایشان اجرا گردید. یافته‌ها حاکی از این است که با بازنمایی الگوی سلوک اخلاقی انسان از طریق «تهذیب نفس» (شامل مراحل تخلیه، تحلیه و تجلیه)، «سلوک عملی» (شامل مشارطه، مراقبه و محاسبه) و «تحول وجودی» (شامل اخلاق الهی، تعادل عاطفی و شهود قلبی) منجر به تقویت بینش توحیدی انسان می‌شود. نتایج نشان داد که این الگو می‌تواند به عنوان نقشه راهی عملی برای برنامه‌ریزی‌های تربیتی و آموزشی در جهت تعمیق باورهای توحیدی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین چرخه بازخورد تقویتی الگو، تضمین کننده تداوم و تعالی فرآیند تربیت اخلاقی و توحیدی است.