مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت اخلاقی 2008-7160 17 1 2026 08 26 مقایسة تطبیقی ابعاد هنجاری نظریة اخلاقی قرب الهی با نظریة دیوید راس 29 47 5003072 10.22034/marefateakhlagi.2026.5003072 FA محمدحسن سموعی دانشجوی کارشناسی ارشد - تربیت مربی اخلاق موسسه امام خمینی 0000-0001-5934-1342 Journal Article 2025 11 06 As a scholastic reading of the axiological-ethical dimension within the body of Islamic teachings, the theory of proximity to God (Qurb-e Ilāhī) possesses multiple meta-ethical and normative dimensions. A comparative study of the content of this theory in its normative part, alongside parallel theories in the field of ethics, can significantly contribute to a comprehensive and profound understanding of the golden means embedded in Islamic norms. One prominent normative theory, based on deontology, is that of David Ross. The duty-oriented perspective in the norms of this theory, together with Islam’s emphasis on the concept of servitude (ʿubūdiyyah), highlights the importance of this comparative study. Using a descriptive-analytical method, this research compares the two theories by re-examining both. Their points of convergence in the method of deriving normative principles from value theory and secondary norms from these principles include: both emphasize common moral intuitions among humans and reject the existence of cognitive priority among norms without regard to intention and situational context. In contrast, their points of divergence lie in the conceptual understanding and semantic constraints of “duty,” as well as Ross’s acceptance of pluralism versus the theory of proximity to God’s emphasis on monism. Furthermore, the object of intuition in the proximity-to-God theory concerns the meta-ethical foundations of various moral norms, whereas in Ross’s theory, the norms and duties themselves are the objects of intuition. نظریة قرب الهی به‌مثابة یک خوانش مکتبی از ‌بخش اخلاقی ـ ارزش‌شناختی در مجموعه آموزه‌های دین اسلام، دارای ابعاد متعدد فرااخلاقی و هنجاری می‌باشد. مقایسة تطبیقی محتوای این نظریه در ‌بخش هنجاری، با نظریه‌هایی که به موازات آن در عرصة علم اخلاق مطرح است، می‌تواند به درک جامع و عمیق از حد وسط‌های منطوی در هنجار‌های دین اسلام کمک شایانی بنماید. یکی از نظریه‌های هنجاری مطرح که بر پایة نظریة وظیفه‌گرایی می‌باشد، نظریة دیوید راس است. نگاه وظیفه‌مدارانه در هنجار‌های موجود در این نظریه، با تأکید دین مبین اسلام بر مفهوم بندگی، اهمیت این مقایسة تطبیقی را نشانگر است. در این تحقیق، با روش توصیفی ـ تحلیلی و توسط بازخوانی هر دو نظریه به مقایسة آنها پرداخته شده است. نقاط اشتراکی که این دو نظریه در شیوة استنتاج اصول هنجاری از نظریة ارزش و هنجار‌های فرعی از این اصول دارند، عبارت است از: تأکید هر دوی آنها بر شهودات اخلاقی مشترک بین انسان‌ها و انکار وجود اولویت ‌شناختی بین هنجارها فارغ از توجه به نیت و بررسی موقعیت وظیفه. در مقابل، نقاط اختلاف آنها در تلقی مفهومی و قیود معنایی از «وظیفه» و پذیرش تکثرگرایی توسط راس و تأکید نظریة قرب الهی بر وحدت‌گرایی است؛ همچنین متعلق شهود در قرب الهی، مبانی فرااخلاقی نسبت به هنجار‌های گوناگون اخلاقی است و در نظریة راس، خود هنجارها و وظائف متعلق شهود قرار می‌گیرند. https://marefateakhlagi.nashriyat.ir/sites/marefateakhlagi.nashriyat.ir/files/article-files/5003072-1787045784.pdf