مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت اخلاقی 2008-7160 2 4 2011 11 16 دیدگاه‏های شناختی‏ تحولی در رشد اخلاقی 101 122 86 FA محمدرضا جهانگیرزاده قمی استادیار - روانشناسی عمومی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0003-4274-3745 Journal Article 2011 09 09 یکی از ابعاد عمده رشد اجتماعی انسان، تحول اخلاقی است. این مقاله در صدد مرور نظریه های شناختی‏تحولی رشد اخلاقی، به عنوان تأثیرگذارترین بررسی‏های روان شناختی در حوزه اخلاق است. این نظریه ها در چارچوب یکی از سنت‏های تحولی عمده حاکم بر روان شناسی نوین، یعنی سنت شناختی، قرار می‏گیرند. این سنت را با دیدگاه‏های پیاژه، کلبرگ و خرد‏نظریه‏های نئوکلبرگی می‏شناسند. پیاژه معتقد است که این رشد، تابع رسش ذهنی و تحول روابط اجتماعی است. کلبرگ، وی با بسط مراحل رشد استدلال اخلاقی، برای هر مرحله، وضعیت ایده‏آلی در نظر می‏گیرد. وضعیت غایی رشد اخلاقی برای کلبرگ، حاکمیت اصول اخلاقی درونی جهان‏شمول است که به اعتقاد او بسیاری از افراد به این سطح از رشد نمی‏رسند. انتقادهایی که به دیدگاه کلبرگ وارد شده، راه را برای تداوم این سنت فراهم آورده است. گلیلگان با ارائه نقد جنسیتی به نظریه کلبرگ، غایت‏های اخلاقی حاکم بر نظریه وی را مردانه می‎داند. توریل با تمایز بین تحول اخلاقی، و تحول سایر ابعاد شناخت اجتماعی، مثل برداشت از عرف، راه را برای تدقیق بیشتر مسیرهای تحولی فراهم آورده است.