بررسي نظريه آيت الله صادق لاريجاني در تحليل الزامات اخلاقي

سال هفتم، شماره اول، پياپي 19، بهار وتابستان 1395

يحيي عبدالهي / دانشجوي دكتري شيعه  شناسي دانشگاه اديان و مذاهب قم              yahyaabdolahi@gmail.com

علي محمدي / طلبه سطح سه حوزه علميه قم

دريافت: 01/12/1394 ـ پذيرش: 20/05/1395

چکيده

تبيين چيستي «الزامات اخلاقي»، هدف اصلي نظريه فلسفة اخلاقي آيت الله صادق لاريجاني است. طبق ديدگاه ايشان، از منظر «هستي شناسي»، الزامات اخلاقي، الزاماتي حقيقي هستند که انسان بالوجدان آنها را درک مي کند. متعلق اين الزامات، ماهيت و طبيعت فعل است که در عالم تقرر ماهوي و نفس الامر جاي دارند. از منظر «معناشناختي»، اين الزامات واقعي، به دو گونه اخباري و انشائي قابليت ابراز دارند. همچنين، راه شناخت اين الزامات از منظر «معرفت شناختي»، اتحاد طبيعت فعل با نفس انسان و به تبع، درک الزام آن طبيعت مي باشد. در اين نوشتار ضمن توصيف ديدگاه آيت الله صادق لاريجاني، به تحليل و بررسي ديدگاه ايشان پرداخته شده است. حاصل آنکه اين نظريه از اين جهت که بر پايه ماهيت استوار شده است، با برخي اشکالات اصالت ماهيت مواجه است. همچنين، عدم تحليل طاعت و عصيان الهي و کيفيت صدور فعل قبيح، از ديگر مشکلات پيشروي اين نظريه مي باشد. در نهايت، به اين نکته اشاره شده است که از نظرگاه توحيدي در فلسفة اخلاق، همه الزامات اخلاقي مي بايست به خداوند متعال بازگشت کند.

کليدواژه ها: فلسفه اخلاق، الزامات اخلاقي، ماهيت و طبيعت فعل، نفس الامر.