تبيين سازگاري خودگرايي، ديگرگرايي و خداگرايي در نظام اخلاقي اسلام

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال هشتم، شماره اول، پياپي 21، بهار و تابستان 1396

سيدعبدالهادي حسيني / كارشناسي ارشد دين‌شناسي گرايش كلام مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره                          seyyedhadihoseini@yahoo.com

امير خواص / دانشيار گروه اديان مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره                                       sajed1362@yahoo.com

دريافت: 23/05/1396 ـ پذيرش: 16/10/1396

چکيده

همۀ اديان و مکاتب الهياتي، مدعي راهبري و هدايت انسان به سوي سعادت و کمال هستند. در اين ميان، توجه به گرايش‌ها و اميال فطري يا غريزي انسان از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. خداگرايي، خودگرايي و ديگرگرايي از جملۀ همين گرايش‌ها است. با توجه به اهميت سعادت انسان، به‌عنوان غايت اصلي او در زندگي و نيز نشان دادن سازگاري و عدم تعارض ميان گرايش‌هاي مورد بحث، اين مقاله بر آن است تا با روشي توصيفي- تحليلي و با ارائۀ شواهدي از آيات و روايات در فرايند تحقيق، افزون بر تبيين اين سازگاري و حل تزاحم ميان اين گرايش‌ها، جامعيت نظام اخلاقي اسلام و معارف عميق اين آيين وحياني را در مقايسه با ساير مکاتب اخلاقي نشان دهد. نظام اخلاقي اسلام، با تعيين «قرب اختياري به خداوند»، به‌عنوان ملاک ارزش فعل اخلاقي و غايت قصواي اخلاق، ضمن تأکيد بر امکان جمع ميان گرايش‌هاي ياد شده و با محور قرار دادن خداگرايي و توصيه به انجام هر کاري براي کسب رضايت خداوند، روش جمع معقول و مناسبي ميان آنها ارائه مي‌کند. تبيين چگونگي اين جمع، هدف اصلي اين پژوهش مي‌باشد.

کليدواژه‌ها: خودگرايي، ديگرگرايي، خداگرايي، نظام اخلاقي اسلام، نيت و انگيزه، قرب به خدا، ارزش.