تعابير سه‌گانه اخلاق در مختصات فكري دكارت

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال هشتم، شماره دوم، پياپي 22، پاييز و زمستان 1396

 

طاهره دهقانيان / كارشناسي ارشد فلسفه دانشگاه علامه طباطبائي                                                tdehghanian@yahoo.com

مهدي بهنيافر / استاديار گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبائي                                                      madibehnai@gmail.com

دريافت: 21/06/1396 ـ پذيرش: 24/11/1396

چکيده

دکارت را پدر فلسفه جديد ناميده‌اند؛ زيرا وي با درانداختن شيوه خود در روش، در پي تأسيس الگوي جديدي از معرفت‌شناسي بود. اين روش در تمام ابعاد فلسفه وي نمايان است به گونه‌اي كه نظام اخلاقي وي بر اين روش استوار است، وي برخلاف شهرتي که در روش به دست آورد، هرگز نتوانست به همان ميزان، در اخلاق که دغدغه وي بود، مقبوليت عام بيابد؛ زيرا وي نتوانست طرحي جامع و منسجم در اخلاق پي‌ريزي کند. اين پژوهش، به معرفي اخلاق در مختصات فکري وي مي‌پردازد. هدف اين پژوهش، تبيين اخلاق دکارتي در سه حوزة اخلاق موقت، اخلاق باور و اخلاق دائم مي‌باشد. نتيجه بررسي توصيفي تحليلي هر يک از اين حوزه‌ها، آن است كه اخلاق موقت برخلاف اسمش، اخلاقي پايه براي دو تعبير ديگر اخلاقي مدنظر ماست. اخلاق دائم را هم بايد «مستنتج» ناميد. در تبيين ارتباط هر يک از اين اخلاقيات، که به ‌صورت پلکاني قرار دارند، بايد اذعان کرد که نمي‌توان از اخلاق موقت، جهشي به ‌سوي اخلاق دائم داشت. اخلاق موقت، مقدم بر روش، اخلاق باور دوشادوش روش و در نهايت، اخلاق دائم مؤخر از روش دکارتي است. در هر يك از اين عرصه‌ها نقدهايي مطرح شده است.

کليدواژه‌ها: اخلاق دكارت، اخلاق موقت، اخلاق باور، اخلاق دائم.