چيستي مفاهيم اخلاقي بر اساس حكمت متعاليه

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال نهم، شماره اول، پياپي 23، بهار و تابستان 1397

محمد حسين‌زاده يزدي / استاد گروه فلسفه مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره      mohammad_h@qabas.net
محمود شريفي / كارشناس ارشد عرفان اسلامي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره      m-sharifi35@mihanmail.ir
دريافت: 18/7/96 - پذيرش: 15/1/97
چکيده
مفاهيم اخلاقي، از اين جهت که مثل مفاهيم فلسفي مشهور جزو معاني‌اند، نه صور و مابازاي خارجي دارند، نه ذهني، شباهت زيادي به معقولات ثانية فلسفي دارند؛ اما ازآنجاکه اولاً تحقق خارجي‌ محکي مفاهيم اخلاقي، دائرمدار فعل ارادي‌ انسان است، و ثانياً مصداق‌يابي آنها دائرمدار قصد فاعل است، از مفاهيم فلسفي مشهور فاصله پيدا مي‌کنند. اين تفاوت باعث شده حکماي مسلمان، مفاهيم و گزاره‌هاي فلسفي مربوط به فضاي هستي‌شناختي را ذيل حکمت نظري، و مفاهيم و گزاره‌هاي مربوط به فضاي ارزش‌شناختي را ذيل حکمت عملي بحث کنند. در اين مقاله، ضمن تحقيق دربارة حقيقت مفاهيم فلسفي، سنخ مفاهيم اخلاقي و فرق آنها با مفاهيم فلسفي مشهور را بررسي کرده‌ايم. وجود تمايز اساسي بين اين دو دسته مفاهيم، باعث شده است، از مفاهيم فلسفي مشهور با عنوان «معقولات ثانية هستي‌شناختي»، و از مفاهيم اخلاقي و هر مفهوم مربوط به وادي عمل ارادي همراه با قصد انسان، با عنوان «معقولات ثانية ارزش‌شناختي» تعبير شود.
کليدواژه‌ها: مفاهيم اخلاقي، مفاهيم فلسفي، حکمت نظري، حکمت عملي، ملاصدرا.