تبيين ملاك ارزش اخلاقي مبتني بر تناسب بين اركان فعل اختياري

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال نهم، شماره دوم، پياپي 24، پاييز و زمستان 1397

محمدجواد قاسمي اصل اصطهباناتي / دانشجوي دكتري فلسفة اقتصاد اسلامي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره
دريافت: 08/05/1397 - پذيرش: 18/09/1397    ghasemi2561@anjomedu.ir
چکيده
تبيين ملاک ارزش فعل اخلاقي، از ديرباز مورد اهتمام دانش اخلاق و فلسفة اخلاق بوده است. دو گرايش عمده در اين زمينه، تکيه بر نتيجه و وظيفه، در اخلاقي شدن رفتار است. در اين تحقيق، با نقد اين دو گرايش، ملاک ارزش اخلاقي مورد بازكاوي قرار مي‌گيرد. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد استناد به نتيجه و وظيفه، تمسک به متعلقات رفتار اخلاقي در شناخت و سنجش فعل اخلاقي است، درحالي‌که لازم است ارزش اخلاقي را در فعل مستقيم فاعل جست‌وجو کرد. اخلاقي بودن يک رفتار، منوط به تناسب بين ارکان فعل اختياري، يعني شناخت، توانايي و انگيزة فاعل است. طبق اين مبنا، عمل اخلاقي به تعداد مراتب معرفت و شدت و خلوص انگيزه و توانايي، قابل تشکيک است. با اقرار به عبوديت انسان در برابر خدا، ملاک اخلاقي بودن رفتار انسان مسلمان، انجام خواست خداوند است که مصداق عالي تناسب‌گرايي اخلاقي است.
کليدواژه‌ها: ملاک ارزش، تناسب‌گرايي، وظيفه‌گرايي، نتيجه‌گرايي، نيت، فايده، شناخت.