The main concern of this research is “examining the role of the embodiment of moral virtues by members of society on various dimensions of security from the perspective of the Qur’an and narrations,” conducted using a library-based, documentary method with a descriptive-analytical approach. This article considers honesty in belief and justice in character as the origins of security, divides security into natural and unnatural (human-made) domains, and maintains that adorning oneself with moral virtues lays the groundwork for the harmony of human society with the world of creation (takwīn) and immunity from nature’s punishment. On the other hand, vices such as worldliness and materialism, arrogance and domination-seeking, lustfulness, and engaging in oppression are seen as undermining security and provoking insecurity in various dimensions. To prove its claim, the study not only cites verses of the Holy Qur’an and authentic narrations from the Infallibles (peace be upon them) but also draws on contemporary concrete and social examples.
Title :بررسی تأثیر فضایل اخلاقی بر ابعاد مختلف امنیت از منظر آیات و روایات
Abstract:
مسئلة اصلی این پژوهش «بررسی نقش تخلق به فضایل اخلاقی توسط آحاد جامعه بر ابعاد مختلف امنیت از منظر قرآن و روایات» است که به روش کتابخانهای، اسنادی و با رویکرد توصیفی، تحلیلی صورت میپذیرد. این مقاله صداقت در اعتقاد و عدالت در خلقیات را سرمنشأ امنیت میداند و امنیت را به دو حوزۀ طبیعی و غیرطبیعی (انسان ساخت) تقسیم نموده و تحلیه به فضایل اخلاقی را، زمینهساز هماهنگی جامعۀ انسانی با عالم تکوین و مصونیت از قهر طبیعت میداند و از سوی دیگر رذایلی همچون دنیاطلبی و مالپرستی، استکبار و برتریطلبی، شهوتپرستی و التباس به ظلم را سالب امنیت و داعی ناامنی در ابعاد مختلف میداند و در راستای اثبات مدعای خود علاوه بر استناد به آیات قرآن کریم و روایات مأثوره از معصومین(ع)، از بیان مصادیق عینی و اجتماعی حاضر نیز بهرهمند گردیده است.
ابنبابویه قمی، محمد بن علی (شیخ صدوق) (1403ق). معانی الأخبار، تحقیق: علیاکبر غفاری. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ابنبابویه قمی، محمد بن علی (شیخ صدوق) (1406ق). ثواب الاعمال و عقاب الامال. قم: دار الشریف الرضی النشر.
ابنبابویه قمی، محمد بن علی (شیخ صدوق) (1413ق). من لایحضره الفقیه. تحقیق: علیاکبر غفاری. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ابنشعبة حرانی، حسن بن علی (1404ق). تحف العقول. تصحیح: علیاکبر غفاری. قم: جامعة المدرسین.
ابنطاووس، علی بن موسی (1374). الطرائف. ترجمة داود لهامی. قم: نوید.
ابنفارس، احمد (1404ق). معجم المقاییس اللغة. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
ابنمسکویه، احمد بن محمد (1426ق). تهذیب الأخلاق و تطهیر الأعراق. تحقیق: عماد هلالی. بیجا: طلیعۀ النور.
ابنمنظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
اردبیلی، محمدعلی (1383). سقط جنین در بارداری ناشی از زنای به عنف. تحقیقات حقوقی، 7(39)، 133ـ166.
استادی، مریم (1392). نقش اخلاق در امنیت اجتماعی از دیدگاه قرآن و روایات. پایاننامة کارشناسی ارشد الهیات و معارف اسلامی. دانشکدة الهیات و معارف اسلامی. دانشگاه مازندران.
افتخاری، اصغر، موسوی دیجوجین، میرهاشم و نیلی احمدآبادی، مقداد (1393). اخلاق و راهبرد امنیت ملی. امنیت ملی،سال سوم، 3(12)، 9ـ34.
ایزوتسو، توشیهیکو (1398). مفاهیم اخلاقی دینی در قرآن مجید. ترجمة فریدون بدرهای. تهران: فرزان.
بحرانی، هاشم بن سلیمان (1415ق). البرهان فی تفسیر القرآن. تحقیق: بنیاد بعثت واحد تحقیقات اسلامی. قم: مؤسسۀ البعثه.
جعفر بن محمد، امام ششم (1360). مصباح الشریعه. ترجمة حسن مصطفوی. تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفۀ ایران.
جوادی آملی، عبدالله (1388). اسلام و محیطزیست. قم: اسراء.
جوهری، اسماعیل بن حمار (1376). الصحاح تاج اللغة و صحاح العربیه. تحقیق: احمدبنعبدالغفور عطار. بیروت: دار العلم للملایین.
حر عاملی، محمد بن حسن (1409ق). تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه. تحقیق: مؤسسۀ آل البیت(ع) قم: مؤسسۀ آل البیت(ع).
خمینی، سیدروحالله (1380). شرح چهل حدیث. قم: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
دلفان، زهرا (1397). جایگاه ارزشهای اخلاقی اجتماعی در قرآن و نقش آن در امنیت جامعه. پایاننامة کارشناسی ارشد علوم قرآن. دانشکدة علوم قرآنی کرمانشاه.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). مفردات الفاظ القرآن الکریم. بیروت: دار القلم.
رستمی، حیدرعلی، خوشنیت، غلامرضا و نیکوئی، علی (1401). بررسی تأثیر اصول اخلاق فاضله بر پیشرفت و توسعۀ پایدار جوامع از منظر قرآن کریم. مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، 10(23)، 71ـ95.
عسکری، حسن بن عبدالله (1400ق). الفروق فی اللغة. بیروت: دار الآفاق الجدیده.
غرایق زندی، داود (1391). نسبت اخلاق و امنیت؛ امکانی برای امنیت اخلاقی. مطالعات راهبردی، 15(58)، 82ـ108.
غزالی، محمد بن محمد (1409ق). ألاربعین فی اصول الدین. بیروت: دار الکتب العلمیه.
فتال نیشابوری، محمد بن احمد (1375). روضة الواعظین و بصیرة المتعـظـین. قم: رضی.
فراهیدی، خلیل بن احمد (1409ق). کتاب العین. قم: هجرت.
فهیمیان، حسین (1393). اخلاق در رابطه با صلح و امنیت. تهران: اردوان.
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1372). راه روشن. ترجمة محمدصادق عارف، محمدرضا عطایی و عبدالعلی صاحبی. مشهد: آستان قدس رضوی.
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1387). ترجمۀ الحقائق. تصحیح: عبدالله غفرانی. ترجمة محمدبنشاه مرتضی نورالدین. تهران: مدرسۀ عالی شهید مرتضی مطهری.
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1417ق). المحجة البیضاء. تصحیح: علیاکبر غفاری. قم: جماعة المدرسین فی الحوزۀ العلمیه.
فیومی، احمد بن محمد (1414ق). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی. قم: مؤسسۀ دار الهجره.
قرائتی، محسن (1388). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن.
کریمی خویندگانی، روحالله (1388). بررسی تهدیدات نرم فرقههای وابسته به استعمار بر امنیت ملی. علوم تربیتی، تربیت و بصیرت اسلامی، 6(14)، 57ـ84.
کلینی، محمد بن یعقوب (1369). اصول کافی. ترجمة سیدجواد مصطفوی. تهران: کتابفروشی علمیۀ الاسلامیه.
کلینی، محمد بن یعقوب (1385). اصول کافی. ترجمة محمدباقر کمرهای. قم: اسوه.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تصحیح: علیاکبر غفاری و محمد آخوندی. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
کوفی اهوازی، حسین بن سعید (1402ق). الزهـد. تصحیح: غلامرضا عرفانیان یزدی. قم: المطبعة العلمیه.
کیسینجر، هنری آلفرد (1376). نظم نوین جهانی [دو مقاله از کیسنجر از کتاب دیپلماسی]. ترجمة معاونت پژوهشی مجلس شورای اسلامی. تهران: مرکز پژوهشهای اسلامی شورای اسلامی.
گریگوریجی، فیست، آنرابتس، تامی و فیست، جس (1388). نظریههای شخصیت. ترجمة یحیی سیدمحمد. تهران: روان.
لیثی واسطی، علی بن محمد (1376). عیون الحکم والمواعظ. تحقیق: حسین حسنی بیرجندی. قم: دار الحدیث.
مصطفوی، حسن (1430ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. بیروت: مرکز نشر آثار علامه مصطفوی.
Nikooee, Ali. (2026) Examining the Influence of Moral Virtues on Various Dimensions of Security from the Perspective of the Qur’an and Narrations. Ma`rifat-i Akhlaqi, 17(1), 67-90 https://doi.org/10.22034/marefateakhlagi.2026.5002640.
Ali Nikooee."Examining the Influence of Moral Virtues on Various Dimensions of Security from the Perspective of the Qur’an and Narrations". Ma`rifat-i Akhlaqi, 17, 1, 2026, 67-90
Nikooee, A.(2026) 'Examining the Influence of Moral Virtues on Various Dimensions of Security from the Perspective of the Qur’an and Narrations', Ma`rifat-i Akhlaqi, 17(1), pp. 67-90
Nikooee, A. Examining the Influence of Moral Virtues on Various Dimensions of Security from the Perspective of the Qur’an and Narrations. Ma`rifat-i Akhlaqi, 2026; 17(1): 67-90