The Second Phase of the Revolution Statement serves as a guiding light for the establishment of a new Islamic civilization, and elucidating its requirements can further illuminate the path of the Islamic system. Within this framework, the role of governance-based groundwork in propagating morality and spirituality in society is of paramount importance. This study seeks to identify and analyze the principles of such groundwork, guided by the main research question: “What principles must governance-based groundwork for the propagation of morality and spirituality in society adhere to?” The research method is descriptive-analytical and library-based, with data extracted and analyzed using a documentary approach. In the first step, potential principles were derived from the Second Phase Statement; then, they were evaluated, completed, and documented by referring to Qur’anic verses, authentic narrations (hadiths), and the statements of the Supreme Leader (Ayatollah Khamenei). The findings reveal six key principles: 1) active role-playing; 2) selection of qualified agents; 3) commitment to education/training; 4) synergy of effective factors; 5) consideration of the moral and spiritual consequences of activities; and 6) proportionality of preparatory activities. The results indicate that these principles provide an operational framework that can assist public policy planners and implementers in preserving Islamic identity and moving effectively toward the propagation of morality and spirituality.
Title :تبیین اصول زمینهسازی حاکمیتی در راستای رواج اخلاق و معنویت؛ مطالعهای مبتنیبر بیانیة گام دوم انقلاب *
Abstract:
بیانیة گام دوم انقلاب اسلامی، چراغ راهی برای برپایی تمدن نوین اسلامی است که تبیین الزامات آن میتواند مسیر حرکت نظام اسلامی را روشنتر کند. در این چارچوب، نقش زمینهسازی حاکمیت جهت رواج اخلاق و معنویت در جامعه از اهمیت بالایی برخوردار است. این مطالعه با پرسش اصلی «زمینهسازی حاکمیتی جهت رواج اخلاق و معنویت در جامعه متوقف بر پایبندی به چه اصولی است؟» به دنبال شناسایی و تحلیل اصول زمینهسازی حاکمیتی در این حوزه است. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و کتابخانهای بوده و دادهها با استفاده از روش اسنادی استخراج و تحلیل شدهاند. در گام نخست اصول احتمالی از بیانیة گام دوم استخراج شدند؛ پس از آن با استناد به آیات قرآنی، روایات معتبر و بیانات مقام معظم رهبری ارزیابی، تکمیل و مستند گردیدند. یافتههای پژوهش شش اصل کلیدی را آشکار کرد: ۱. نقشآفرینی فعال؛ ۲. انتخاب کارگزاران دارای صلاحیت؛ ۳. اهتمام به تربیت؛ ۴. همافزاسازی عوامل مؤثر؛ ۵. لحاظ پیامدهای اخلاقی و معنوی فعالیتها؛ ۶. تناسب فعالیتهای تمهیدی. نتایج نشان میدهد که این اصول چارچوبی عملیاتی فراهم میکنند که میتواند برنامهریزان و مجریان سیاستهای عمومی را در حفظ هویت اسلامی و حرکت مؤثر در مسیر رواج اخلاق و معنویت یاری دهد.
باقری، خسرو (1384). نگاهی دوباره به تربیت اسلامی. تهران: برهان.
تبسم، ادریس (1398). جایگاه همجنسگرایی از منظر حقوق اسلام و موضوعة غرب. مطالعات علوم اجتماعی، 5(4)، 1ـ10.
جلائی نوبری، حسین (1399). ضرورت مراعات اخلاق و رفتار اعتقادی کارگزاران حکومت دینی از منظر امیرالمؤمنین(ع). پژوهش و مطالعات علوم اسلامی، 2(18)، 15ـ30.
حجتی، سیدمحمدباقر (1402). اسلام و تعلیموتربیت. تهران: فرهنگ اسلامی.
حر عاملی، محمد بن حسن (1409ق). وسائل الشیعه. قم: مؤسسة آل البیت(ع).
حمیدالله، محمد (1374). نامهها و پیمانهای سیاسی حضرت محمد(ع). ترجمة محمد حسینی. تهران: سروش.
حیدری، غلامرضا (1397). بررسی اصول مملکتداری و حکومت در نهج البلاغه و سیاستنامه (با تکیه بر اخلاق و مسئولیتهای حاکمان). نثرپژوهی ادب فارسی، 21(43)، 63ـ85.
خامنهای، سیدعلی (1397). بیانیة گام دوم انقلاب اسلامی. https: //farsi. khamenei. ir/.
خامنهای، سیدعلی. پایگاه اطلاعرسانیدفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی سیدعلیخامنهای.https: //farsi. khamenei. ir.
خمینی، سیدروحالله (1409ق). ولایت فقیه. تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
دلجو قلعه جوقی، محسن (1402). اصول و مؤلفههای حکمرانی مطلوب بر اساس بیانیة گام دوم با تأکید بر فساد و شفافیت. پایاشهر، 5(50)، 10ـ24.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). مفردات الفاظ القرآن. بیروت: دار القلم.
زمخشری، محمد بن عمر (1979م). اساس البلاغة. بیروت: دار الصادر.
سطلانمحمدی، حسین و سطلانمحمدی، فاطمه (1391). تبیین مؤلفههای سیاست اخلاقی امام علی(ع) پس از رسیدن به امامت و حکومت. پژوهشنامة علوی، 3(1)، 91ـ116.
سقای بیریا، محمدناصر، آذربایجانی، مسعود و کریمی، عبدالعظیم (1385). اقتراح: تربیت اخلاقی؛ عوامل، موانع و روشها. راه تربیت، 2(1)، 11ـ27.
شریعتمداری، علی (1369). اصول و فلسفة تعلیموتربیت. تهران: امیر کبیر.
شهریاری، روحالله (1402). مبانی و اصول رشد اخلاقی خانواده تراز تمدن نوین اسلامی از منظر بیانیة گام دوم انقلاب. مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی، 3(5)، 213ـ132.
صدری افشار، غلامحسین، حکمی، نسرین و حکمی، نسترن (1388). فرهنگ فارسی دو جلدی. تهران: فرهنگ معاصر.
طالبینیا، سعید (1386). عبرتهای اندلس. قم: مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما.
طبرسی، فضل بن حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تصحیح: فضلالله یزدی و هاشم رسولی. تهران: ناصرخسرو.
عسکری، حسن بن عبدالله (1400ق). فروق اللغة. بیروت: الآفاق الجدیده.
عنایة، غازی حسین (1411ق). اسباب النزول القرآنی. بیروت: دار الجیل.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
گوهری مقدم، ابوذر و بیگی، علیرضا (1400). تجزیهوتحلیل اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در بیانیة گام دوم انقلاب. دانش سیاسی، 17(1)، 291ـ320.
مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحارالانوار. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
مستقیمی، مهدیه السادات و مرتضوی، نسیم سادات (1403). رویکردی قرآنی به اصول مهندسی تبلیغ عفاف و حجاب در دانشگاههای اسلامی با تکیه بر بیانیۀ گام دوم انقلاب. مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، 28(2)، 73ـ94.
مصباح یزدی، محمدتقی (1378). نظریة سیاسی اسلام. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مصباح یزدی، محمدتقی (1390). فلسفة تعلیم تربیت اسلامی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مکارم شیرازی، ناصر (1374). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
موسیزاده، ابراهیم (1399). اصول و مؤلفههای نظامسازی اسلامی با تأکید بر بیانیة گام دوم انقلاب. حکومت اسلامی، 25(1)، 113ـ134.
ولیزاده، محمدمهدی، ولیزاده، ابوالقاسم و مرندی، زهرا (1400). اصول و مؤلفههای پژوهش تمدنساز در اندیشة حضرت آیتالله خامنهای. تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، 12(43)، 7ـ30.
References:
Laidler, Paweh (2016). GOOD LAW VERSUS BAD LAW: CIVIL DISOBEDIENCE DURINGTHE DESEGREGATION PROCESSIN THE UNITED STATES OF AMERICA. Politeja,. 13(45), 27-42. https: //doi. org/10. 12797/Politeja. 13. 2016. 45. 02.
Lindbeck, Assar (2006). An Essay on Economic Reforms and Social Change in China. Institute for International Economic Studies, Stockholm. https: //documents. worldbank. org/en/publication/ documents-reports/documentdetail/823571468018625606/an-essay-on-economic-reforms-and-social-change-in-china.
Gholamzadeh, Hadi, Hoseinkhani, Hadi. (2026) Explaining the Principles of Governance-Based Groundwork for the Propagation of Morality and Spirituality: A Study Based on the Second Phase of the Revolution Statement. Ma`rifat-i Akhlaqi, 17(1), 111-130 https://doi.org/10.22034/marefateakhlagi.2026.5003308.
Hadi Gholamzadeh; Hadi Hoseinkhani."Explaining the Principles of Governance-Based Groundwork for the Propagation of Morality and Spirituality: A Study Based on the Second Phase of the Revolution Statement". Ma`rifat-i Akhlaqi, 17, 1, 2026, 111-130
Gholamzadeh, H, Hoseinkhani, H.(2026) 'Explaining the Principles of Governance-Based Groundwork for the Propagation of Morality and Spirituality: A Study Based on the Second Phase of the Revolution Statement', Ma`rifat-i Akhlaqi, 17(1), pp. 111-130
Gholamzadeh, H, Hoseinkhani, H. Explaining the Principles of Governance-Based Groundwork for the Propagation of Morality and Spirituality: A Study Based on the Second Phase of the Revolution Statement. Ma`rifat-i Akhlaqi, 2026; 17(1): 111-130